Natura 2000

Nowy program ochrony przyrody!

- Wiemy, że od 08 do 30 września br. wpłynęły do starostwa dwa pisma od ministra środowiska Tomasza Podgajnika informujące o zakończeniu prac przygotowawczych w sprawie wyznaczenia nowych miejsc, zgodnie z programem Sieć Natura 2000, do specjalnych obszarów ochrony siedlisk. Czym jest Sieć Natura 2000?

- Pod pojęciem Sieć Natura 2000 należy rozumieć realizację zobowiązań Unii Europejskiej w zakresie ochrony przyrody, nałożonych przez Konwencję w Rio. Podstawą prawną Sieci Natura 2000 są dwa akty prawne UE. Pierwszym z nich jest tzw. „Dyrektywa Ptasia” z 1979 r. o ochronie dzikich ptaków, a drugą „Dyrektywa Siedliskowa” z 1992 r. o ochronie siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory.

 

- Jaki jest cel tych przepisów? Czego dotyczą?

 

- Obie dyrektywy mają na celu stworzenie systemów obszarów chronionych, połączonych korytarzami ekologicznymi, tworzących razem spójną funkcjonalnie sieć ekologiczną, której zadaniem jest utrzymanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę najcenniejszych i najrzadszych elementów przyrody.

 

- Czy każdy kraj członkowski ma obowiązek tworzenia takich obszarów?

 

- Tak. Tworzenie takiej sieci jest obowiązkiem każdego kraju członkowskiego UE, gdyż dyrektywy unijne mają charakter tzw. „twardego prawa”, co oznacza, że muszą być przestrzegane pod groźbą sankcji finansowych. Jednak postanowienia dyrektyw UE nie są przepisami bezpośrednio obowiązującymi w poszczególnych państwach członkowskich, ale muszą być zapisane w prawie krajowym. Stąd też zmiana ustawy o ochronie przyrody, która została przyjęta przez sejm 16 kwietnia 2004 r. (na dwa tygodnie przed podpisaniem akcesji). Zgodnie z art. 6 ww. ustawy wprowadzono nową formę ochrony przyrody tzn. obszary Natura 2000, którą można objąć część lub całość obszarów i obiektów już objętych innymi formami ochrony lub nie objętych dotychczas żadną formą ochrony.

Dyrektywy Unii Europejskiej nie narzucają reżimu ochronnego, który powinien obowiązywać na obszarach Natura 2000. Każdy kraj sam decyduje, czego wymaga zachowanie we właściwym stanie elementów przyrodniczych, na których ochrony wyznaczono dany obszar Natura 2000. W myśl tych zasad rozwoju zrównoważonego, na obszarach Natura 2000, tam gdzie to tylko możliwe, zakłada się łączenie funkcji ochronnych z gospodarowaniem człowieka. Na zbliżonej zasadzie działają polskie parki krajobrazowe.

 

- Czy dyrektywy unijne nakazują nam wprost, co mamy chronić i w jaki sposób?

 

- Dokumenty Unii nie precyzują jak chronić przyrodnicze wartości przed zniszczeniem i jak zapewnić im przetrwanie. To już zależy do każdego państwa z osobna. Toteż w naszym kraju wiele obszarów sieci Natura 2000 nie będzie ani parkiem narodowym czy krajobrazowym albo rezerwatem, a jedynie wskazane przez rząd podmioty – najczęściej dyrekcje parków narodowych i Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych – będą dbać, by dotychczasowe walory przyrodnicze tych obszarów nie uległy zniszczeniu.

 

Jak najprościej chronić walory przyrodnicze ?

 

- Czasem wystarczy nie osuszać jakiejś doliny, nie wycinać lasu, czy nie zmieniać łąk i pastwisk w tereny budowlane, więc w wielu przypadkach dostatecznym działaniem ochronnym będzie świadome podtrzymywanie dotychczasowego sposobu użytkowania danego miejsca. Gdzie indziej wystarczające będzie wprowadzenie bardziej różnorodnego i zrównoważonego rolnictwa albo ograniczenie presji przemysłu i budownictwa, przez skierowanie ich na inny, mniej ważny przyrodniczo teren. Właśnie w takich przypadkach będzie można wykorzystać unijne fundusze przeznaczane dla rolnictwa, przemysłu lub na cele społeczne.

 

Sieć Natura 2000 składa się z dwóch zasadniczych elementów. Czy mógłby Pan je przybliżyć?

 

- Na sieć Natura 2000 składają się dwa niezależnie wyznaczane podsystemy: Obszary Specjalnej Ochrony (OSO), czyli obszary ptasie i Specjalne Obszary Ochrony (SOO), czyli obszary siedliskowe. Obszary ptasie to obszary ważne dla ochrony siedlisk określonych gatunków ptaków we wszystkich okresach ich całorocznego cyklu życiowego: lęgowym, wędrówkowym i zimowym. Z kolei Specjalne Obszary Ochrony, to obszary ważne dla zachowania lub odtworzenie określonych rodzajów siedlisk przyrodniczych.

 

- Czy wprowadzenie sieci Natura 2000 nie będzie wiązało się ze zmianami właśnościowymi czy innymi ograniczeniami?

 

- Wyznaczanie obszaru ochrony sieci Natura 2000 nie pociąga za sobą żadnych zmian własnościowych. Nie nakłada też automatycznie ograniczeń na działalność gospodarczą ani budowlaną. Możliwe zaś będą preferencje do rozwijania np. turystyki i wypoczynku (np. agroturystyka) albo rolnictwa produkującego tradycyjnymi metodami wysokiej jakości zdrową żywność.

 

- Czy na terenie powiatu będą obszary Natura 2000?

 

- Na terenie powiatu bytowskiego już znajdują się dwa Obszary Specjalnej Ochrony (OSO) zatwierdzone Rozporządzeniem Ministra Środowiska o łącznej powierzchni 22 673 ha. Są to Wielki Sandr Brdy i Dolina Słupi. Wyznaczono też kolejnych 7 specjalnych Obszarów Ochrony Siedlisk (SOO) o łącznej powierzchni ok. 3 233 ha, do których zaliczamy: Dolinę Grabowej, Jeziora Chośnickie, Bytowskie Jeziora Lobeliowe, Studzienickie Torfowiska, Jezioro Piasek, Sandr Brdy oraz Pływające Wyspy pod Rekowem. Aktualnie projektowanych jest również 7 kolejnych specjalnych Obszarów Ochrony Siedlisk o łącznej powierzchni ok. 12 313,6 ha, do których zaliczamy: Dolinę Stropnej, Jeziora Lobeliowe koło Soszycy, Miasteckie Jeziora Lobeliowe, Jezioro Bobęcińskie, Dolina Łupawy, Dolina Wieprzy i Studnicy oraz Zapceńskie Mechowiska.

 

- Jaka jest rola starostwa w programie Natura 2000?

 

- Zgodnie z wystąpieniem ministra środowiska, o którym pan wspominał na początku rozmowy, starosta został poproszony o wskazanie miejsc potencjalnych konfliktów z realizacją planu zrównoważonego rozwoju zwłaszcza na styku z infrastrukturą i budownictwem mieszkaniowym. Działania Ministra nie wynikają z żadnego przepisu prawnego, ale mają na celu lepsze rozpoznanie planowanych zamierzeń samorządu powiatowego, przez opracowaniem planu ochrony tych terenów.

 

- Dziękuję za rozmowę.

Skomentuj na forum (2)